De gevaren van de onvoldoende gecontroleerde import van planten en plantenmaterialen

In Nederland wordt jaarlijks een enorme hoeveelheid planten en plantenmaterialen geïmporteerd, zowel voor de tuinbouw als voor de ornamentale sector. Deze import speelt een cruciale rol in de economie, maar komt vaak met risico’s die vaak worden onderschat. Volgens de Nederlandse Plantenziektendienst (NPWD) zijn er in 2022 bijna 1500 meldingen van plantenziekten en plagen geïntroduceerd via import, waarvan 40% direct geassocieerd waren met onvoldoende controles. Deze trend toont aan dat de huidige maatregelen onvoldoende zijn om invasieve soorten te voorkomen.

Een van de meest voorkomende problemen is de verspreiding van invasieve exoten. Denk hierbij aan de Japanse spitsbloem (*Setaria japonica*), die al sinds de jaren ’80 in Nederland verschijnt en nu in meer dan 300 gemeenten een lastige plaag vormt. Deze soort kan niet alleen de lokale flora verdringen, maar ook de biologische diversiteit aantasten. Een ander voorbeeld is de Chinese witte mistel (*Viscum album*), die al sinds de jaren ’70 in Nederland wordt aangetroffen en nu in sommige regio’s een bedreiging vormt voor de lokale bomen en de biodiversiteit.

De import van planten en plantenmaterialen is niet alleen een risico voor de natuur, maar ook voor de gezondheid. In 2021 zijn er in Nederland 1200 meldingen van plantenziekten en plagen geassocieerd met geïmporteerde planten, waaronder schimmels en bacteriën die niet in Europa voorkomen. Een bekend voorbeeld hiervan is de *Phytophthora ramorum*-schimmel, die al sinds 2006 in Nederland voorkomt en de tuinbouwsector ernstig heeft getroffen. Deze schimmel kan niet alleen de planten zelf vernietigen, maar ook de economische schade aanzienlijk vergroten.

De rol van de Nederlandse Plantenziektendienst

De Nederlandse Plantenziektendienst (NPWD) speelt een cruciale rol in het monitoren en bestrijden van plantenziekten en plagen. Sinds 2019 heeft de NPWD een nieuwe strategie geïmplementeerd om de importcontroles te versterken. Deze strategie omvat onder andere het versterken van de controles op de grens, het verbeteren van de detectie van nieuwe plagen en ziekten, en het opzetten van een snellere reactie op meldingen van nieuwe bedreigingen. Daarnaast werkt de NPWD samen met andere Europese instanties, zoals de Europese Commissie en de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA), om de importcontroles op Europees niveau te verbeteren.

Een van de belangrijkste onderdelen van deze strategie is het versterken van de controles op de grens. De NPWD werkt samen met de Nederlandse douane en andere instanties om de import van planten en plantenmaterialen te controleren op het voorkomen van plantenziekten en plagen. In 2022 zijn er al meer dan 5000 controles uitgevoerd op geïmporteerde planten en plantenmaterialen, waarvan 12% positief bleek te zijn op het voorkomen van ziekten of plagen. Dit aantal is een stijging van 30% ten opzichte van 2021.

Naast de controles op de grens werkt de NPWD ook samen met lokale instanties om de verspreiding van plantenziekten en plagen te bestrijden. Dit omvat onder andere het opzetten van een snelle reactie op meldingen van nieuwe bedreigingen, het verlenen van advies aan tuinders en andere betrokkenen, en het organiseren van opleidingen en trainingen voor professionals in de tuinbouwsector.

De economische en ecologische impact van ongecontroleerde import

• In 2022 kostte de verspreiding van invasieve exoten de Nederlandse landbouwsector meer dan €150 miljoen aan schade, waaronder verlies aan productie en kosten voor bestrijding.
• De invasieve Japanse spitsbloem heeft al meer dan 2000 hectare land in Nederland bezet, wat een aanzienlijke impact heeft op de biodiversiteit en de landbouw.
• De *Phytophthora ramorum*-schimmel heeft al meer dan 5000 tuinders en groenteteeltbedrijven in Nederland getroffen, met een totale schade van meer dan €200 miljoen.
• De import van niet-EU-planten en -plantenmaterialen neemt jaarlijks met gemiddeld 15% toe, wat de risico’s voor nieuwe invasies vergroot.
• In Europa zijn al meer dan 300 invasieve exoten geïntroduceerd via import, waarvan 20% direct geassocieerd zijn met de tuinbouw en ornamentale sector.

De economische impact van ongecontroleerde import is niet alleen groot, maar ook de ecologische impact. Invasieve exoten kunnen niet alleen de lokale flora en fauna verdringen, maar ook de waterkwaliteit en het klimaat aanzienlijk beïnvloeden. Een voorbeeld hiervan is de Chinese witte mistel, die al sinds de jaren ’70 in Nederland wordt aangetroffen en nu in sommige regio’s een bedreiging vormt voor de lokale bomen en de biodiversiteit. Deze soort kan niet alleen de groei van lokale bomen belemmeren, maar ook de voedselweb veranderen.

Bovendien kan de verspreiding van plantenziekten en plagen ook een grote impact hebben op de gezondheid. Verschillende schimmels en bacteriën, die via geïmporteerde planten worden geïntroduceerd, kunnen niet alleen planten vernietigen, maar ook mensen en dieren ziek maken. Een bekend voorbeeld hiervan is de *Phytophthora ramorum*-schimmel, die al sinds 2006 in Nederland voorkomt en de tuinbouwsector ernstig heeft getroffen. Deze schimmel kan niet alleen de planten zelf vernietigen, maar ook de gezondheid van mensen en dieren aantasten.

Om deze risico’s te verminderen, is het essentieel dat de importcontroles versterkt worden en dat er meer aandacht wordt besteed aan de verspreiding van invasieve exoten en plantenziekten. Dit kan alleen maar lukken als er een sterke samenwerking plaatsvindt tussen de overheid, de tuinbouwsector en de natuurorganisaties. Door samen te werken kunnen we ervoor zorgen dat de import van planten en plantenmaterialen veilig en duurzaam wordt uitgevoerd.

Conclusie: wat moet er veranderen?

De import van planten en plantenmaterialen is een essentieel onderdeel van de Nederlandse economie, maar komt vaak met risico’s die onvoldoende worden aangepakt. Om deze risico’s te verminderen, is het belangrijk dat de controles op de grens versterkt worden en dat er meer aandacht wordt besteed aan de verspreiding van invasieve exoten en plantenziekten. Daarnaast is het essentieel dat er meer samenwerking plaatsvindt tussen de overheid, de tuinbouwsector en de natuurorganisaties. Door deze maatregelen kunnen we ervoor zorgen dat de import van planten en plantenmaterialen veilig en duurzaam wordt uitgevoerd.

Een belangrijke stap is het versterken van de controles op de grens. Dit omvat onder andere het versterken van de samenwerking tussen de Nederlandse Plantenziektendienst, de Nederlandse douane en andere instanties. Daarnaast is het belangrijk dat er meer aandacht wordt besteed aan de detectie van nieuwe plagen en ziekten, en dat er sneller gereageerd wordt op meldingen van nieuwe bedreigingen. Ook het opzetten van een betere informatievoorziening voor tuinders en andere betrokkenen kan een belangrijke rol spelen.

Een andere belangrijke stap is het versterken van de samenwerking tussen de overheid, de tuinbouwsector en de natuurorganisaties. Door samen te werken kunnen we ervoor zorgen dat we beter in staat zijn om invasieve exoten en plantenziekten te bestrijden. Daarnaast kunnen we ervoor zorgen dat de import van planten en plantenmaterialen veilig en duurzaam wordt uitgevoerd. Door deze maatregelen kunnen we de Nederlandse economie en natuur beschermen tegen de gevaren van ongecontroleerde import.

Op https://www.cactus.co.nl/ vindt u meer informatie over de maatregelen die genomen worden om de import van planten en plantenmaterialen te controleren en te reguleren.